Jaskra to grupa chorób oczu prowadzących do stopniowego uszkodzenia nerwu wzrokowego, które może skutkować trwałą utratą widzenia. Wczesne rozpoznanie i odpowiednie podejście terapeutyczne mają kluczowe znaczenie dla zachowania wzroku. Poniższy artykuł omawia pierwsze objawy jaskry oraz rolę soczewek i innych narzędzi okulistycznych w diagnostyce i leczeniu tej schorzenia.
Zrozumienie jaskry
Jaskra to schorzenie, w którym dochodzi do zwiększenia ciśnienia śródgałkowego lub zaburzeń ukrwienia nerwu wzrokowego. Z czasem prowadzi to do uszkodzenia włókien nerwowych i postępującej utraty pola widzenia. Choć wyróżnia się kilka postaci jaskry, najczęstsze to jaskra otwartego kąta przesączania oraz jaskra zamkniętego kąta przesączania.
Mechanizm uszkodzenia
W prawidłowych warunkach ciecz wodnista produkowana jest w ciele rzęskowym, a następnie odpływa przez kąt przesączania. W jaskrze otwartego kąta odpływ jest utrudniony, co prowadzi do wzrostu ciśnienia śródgałkowego i stopniowego uszkadzania nerw wzrokowy. Jaskra zamkniętego kąta wiąże się z nagłym zablokowaniem odpływu cieczy, co wymaga natychmiastowej interwencji.
Znaczenie wczesnej interwencji
Bez odpowiedniego leczenia dochodzi do bezbolesnego zaniku włókien nerwowych, co w konsekwencji prowadzi do subtelnej, ale stałej utraty ostrość wzroku i pole widzenia. Dlatego regularne badania u okulista lub u optyk specjalizującego się w okulistyce i optometrii są niezbędne.
Wczesne objawy jaskry
Początkowe stadia jaskry często przebiegają bez wyraźnych dolegliwości, co utrudnia rozpoznanie. Poniższe symptomy mogą sygnalizować rozwój choroby:
- Częste uczucie zmęczenia oczu, zwłaszcza po dłuższej pracy przy komputerze.
- Trudności z dostosowaniem się do zmieniających się warunków oświetlenia.
- Pojawiające się na krawędziach widzenia ciemne plamy lub “tunelowy” efekt.
- Okresowe widzenie tęczowych pierścieni wokół źródeł światła.
- Delikatny ból lub uczucie ciężkości w gałce ocznej.
Chociaż wiele z tych objawów może być łagodnych i przejściowych, ich występowanie powinno skłonić do pilnej konsultacji okulistycznej. Lekarz wykona serię badań, m.in. pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego oraz ocenę tarczy nerwu wzrokowego.
Rola soczewek w diagnostyce i terapii
Soczewki mają kluczowe znaczenie zarówno w diagnostyce, jak i wspomaganiu leczenia jaskry. Oto kilka przykładów ich zastosowania:
- Soczewki diagnostyczne – umożliwiają precyzyjną ocenę tarczy nerwu wzrokowego i kąta przesączania podczas badania gonioskopowego.
- Soczewki kontaktowe terapeutyczne – niektóre soczewki kontaktowe z kroplami o przedłużonym działaniu mogą wspomagać obniżanie ciśnienia śródgałkowego.
- Soczewki refrakcyjne – współistniejące wady wzroku, takie jak nadwzroczność lub krótkowzroczność, mogą maskować objawy jaskry. Właściwy dobór soczewek korekcyjnych poprawia komfort widzenia i ułatwia monitorowanie ostrość wzroku.
Nowoczesne technologie obrazowania
W diagnostyce jaskry nieoceniona jest też zaawansowana diagnoztyka obrazowa. Najczęściej wykorzystywanymi metodami są:
- Tomografia Optyczna (OCT) – pozwala na trójwymiarową ocenę struktury siatkówki i tarczy nerwu wzrokowego.
- Perymetria – badanie pola widzenia pomaga wykryć wczesne ubytki.
- Digitalna fotografia dna oka – dokumentuje stan naczyń i tarczy nerwu wzrokowego.
Profilaktyka i regularne badania
Wczesne wykrycie jaskry znacząco zwiększa szanse na zachowanie dobrego widzenia. Oto kluczowe zalecenia:
- Regularne wizyty u okulista – zwłaszcza po 40. roku życia, co 1–2 lata.
- Monitorowanie ciśnienia śródgałkowego – kontrola w gabinecie okulistycznym oraz samodzielny pomiar przy pomocy nowoczesnych urządzeń przenośnych.
- Utrzymanie zdrowego stylu życia – zbilansowana dieta bogata w antyoksydanty, aktywność fizyczna oraz unikanie używek wspomagają profilaktykę chorób oczu.
- Świadomość czynników ryzyka – wywiad rodzinny, krótkowzroczność i predyspozycje genetyczne.
Dzięki połączeniu nowoczesnych metod obrazowania, precyzyjnej korekcji wzroku za pomocą soczewek oraz systematycznych badań, możliwe jest skuteczne hamowanie postępu jaskry i ochrona przed nieodwracalną utratą wzroku.
