Noszenie soczewek kontaktowych jest popularnym rozwiązaniem korekcji wad wzroku, jednak bywa przyczyną uciążliwych dolegliwości, zwłaszcza związanych z przesuszeniem oczu. W momencie, gdy naturalna warstwa łzowa nie radzi sobie z utrzymaniem komfortu, mogą pojawić się różnorodne objawy, które wpływają na jakość życia i wymagają interwencji okulistycznej.
Objawy przesuszenia oczu u użytkowników soczewek
Najczęściej występujące symptomy to:
- Uczucie piasku pod powiekami, zwłaszcza przy długotrwałym noszeniu soczewek
- Łzawienie pomimo suchości – kontrast wynikający z zaburzonej stabilności łez
- Swędzenie i pieczenie w obrębie spojówek
- Uczucie napięcia rogówki – w skrajnych przypadkach odczuwane jako ból
- Zwiększona wrażliwość na światło (fotofobia)
- Rozmyte widzenie, szczególnie pod koniec dnia
Te dolegliwości bywają mylące – mogą być interpretowane jako reakcja alergiczna lub infekcja, jednak ich źródłem jest najczęściej chroniczny brak odpowiedniego nawilżenia soczewki i powierzchni oka.
Mechanizmy prowadzące do przesuszenia oczu przy soczewkach
Suchość oczu związana z soczewkami kontaktowymi wynika z kilku składowych czynników:
1. Zaburzenia warstwy lipidowej filmu łzowego
Warstwa lipidowa stanowi barierę przed nadmiernym parowaniem. Pod wpływem noszenia soczewek dochodzi do zmniejszenia aktywności gruczołów Meiboma, co w efekcie prowadzi do nadmiernej hiperosmolarności filmu łzowego.
2. Ucisk na nabłonek rogówki
Nieodpowiednio dobrane soczewki mogą powodować uszkodzenia epitelium rogówki. Mikrouszkodzenia stają się miejscem nasilonych procesów zapalnych i przyspieszają odparowywanie łez.
3. Nadmierne tarcie i brak wymiany tlenu
Soczewki o niskiej przepuszczalności gazów ograniczają przepływ tlenu do rogówki, co w dłuższej perspektywie skutkuje zaburzeniami homeostazy i pogorszeniem
- odbudowy komórek
- mechanizmów obronnych
- odpowiedzi na podrażnienia
4. Zmiany środowiskowe i styl życia
Praca przed ekranem, klimatyzowane pomieszczenia czy suche powietrze w transporcie publicznym potęgują efekt parowania, a soczewki tylko nasilają uczucie dyskomfortu.
Diagnostyka i badania okulistyczne
Aby właściwie ocenić stopień przesuszenia oczu, okulista może zlecić kilka testów:
- Test Schirmera – pomiar ilości wydzielanej łzy
- Barwienie fluoresceiną – w celu oceny stanu nabłonka rogówki
- Pomiary czasu przerwy międzmrkowej (TBUT) – sprawdzające stabilność łez
- Badanie gruczołów Meiboma przy pomocy meibografii
W przypadku stwierdzenia przewlekłego niedoboru filmu łzowego okulista oceni, czy przyczyną jest reakcja autoimmunologiczna (zespół suchego oka), czynniki zewnętrzne czy niewłaściwy dobór soczewek.
Leczenie i interwencje okulistyczne
W terapii przesuszenia oczu noszących soczewki stosuje się:
Leki i preparaty nawilżające
Najczęściej są to krople do oczu na bazie kwasu hialuronowego lub polisacharydów, które zwiększają retencję wilgoci. Dzięki nim można ograniczyć częstość parowania łez.
Rewitalizacja gruczołów Meiboma
Zabiegi termiczne i masaże powiek pozwalają przywrócić prawidłową pracę gruczołów wydzielających warstwę lipidową łez, co redukuje zapalne reakcje i podnosi komfort noszenia soczewek.
Modyfikacja parametrów soczewek
Wymiana na soczewki o wyższej przepuszczalności tlenu lub z materiałów silikonowo-hydrożelowych może drastycznie zmniejszyć suchość. W niektórych przypadkach warto zastosować soczewki jednodniowe, które są mniej podatne na osadzanie się zanieczyszczeń.
Suplementacja diety
Kwasy omega-3, witaminy A i E wpływają korzystnie na produkcję filmu łzowego. Ich regularne przyjmowanie wpisuje się w holistyczną terapia przesuszonego oka.
Postępowanie profilaktyczne i dobre praktyki
Odpowiednia profilaktyka może zapobiec nawrotom suchości i wydłużyć komfortowe noszenie soczewek:
- Przestrzeganie zasad higieny (mycie rąk, dezynfekcja soczewek i pojemnika)
- Odpowiednie nawilżenie powietrza w pomieszczeniach
- Regularne przerwy w pracy przy komputerze (co 20 minut kilka mrugnięć bez soczewek)
- Stosowanie kropli nawilżających zapobiegawczo, zanim pojawią się objawy
- Systematyczne wizyty u okulisty co 6–12 miesięcy
Dbanie o zdrowie oczu to nie tylko leczenie objawów, ale przede wszystkim troska o profil filmu łzowego i komfort użytkownika. Pamiętając o tych zasadach, można zminimalizować ryzyko przesuszenia oczu i w pełni cieszyć się zaletami soczewek kontaktowych.
