Laserowa korekcja wzroku cieszy się ogromnym zainteresowaniem wśród osób pragnących pozbyć się okularów lub soczewek kontaktowych. Choć wiele pacjentów doznaje znaczącej poprawy ostrości widzenia, każda interwencja chirurgiczna wiąże się z pewnym ryzykiem. W poniższym artykule omówione zostaną mechanizmy popularnych zabiegów, najczęstsze skutki uboczne, czynniki ryzyka oraz nowoczesne metody zarządzania powikłaniami.
Mechanizmy i rodzaje operacji laserowych korekcji wzroku
Do najczęściej wykonywanych zabiegów zalicza się LASIK, PRK oraz technikę SMILE. W każdym z nich stosowany jest laser excimerowy, który modeluje kształt rogówki w celu skorygowania wad refrakcji: krótkowzroczności, nadwzroczności i astygmatyzmu.
- LASIK (Laser-Assisted In Situ Keratomileusis) – rozwarstwienie rogówki i późniejsze odcięcie płatka (flap), pod którymi laser usuwa odpowiednią ilość tkanek.
- PRK (Photorefractive Keratectomy) – usunięcie nabłonka rogówki i bezpośrednie modelowanie powierzchni przy pomocy lasera.
- SMILE (Small Incision Lenticule Extraction) – zabieg minimalnie inwazyjny, w którym z wnętrza rogówki wycina się soczewkę (lenticule), a następnie usuwa przez niewielkie nacięcie.
W ostatnich latach zyskały również na popularności refrakcyjna wymiana soczewki, podczas której usuwa się naturalną soczewkę oka i zastępuje ją sztuczną. Choć ta metoda nie jest techniką laserową, warto ją uwzględnić w kontekście szerokiego pola refrakcji wewnątrzgałkowej.
Najczęstsze skutki uboczne po zabiegach laserowych
Większość pacjentów doświadcza przejściowych objawów, które ustępują w ciągu kilku dni lub tygodni. Jednak u niektórych osób mogą wystąpić poważniejsze powikłania.
- Suche oczy – efektem zmniejszonej produkcji łez lub uszkodzenia nerwów rogówki odpowiedzialnych za odruch łzowy. Objawy to pieczenie, uczucie piasku pod powiekami i czasowe pogorszenie ostrości widzenia.
- Halos i odblaski – szczególnie zauważalne po zmroku. Pacjenci widzą świetliste obręcze wokół źródeł światła, co może utrudniać jazdę samochodem.
- Under- lub overkorekcja – gdy zabieg nie przyniesie oczekiwanego efektu lub wręcz przeciwnie, zmieni moc refrakcyjną oka zbyt drastycznie. W takich przypadkach czasami konieczna jest korekta wtórna.
- Flap-related complications – w LASIK-u możliwe jest przemieszczenie lub nierównomierne odklejenie płatka rogówki, co zwiększa ryzyko zniekształceń.
- Infekcje – choć rzadkie, mogą prowadzić do zapalenia rogówki i wymagać intensywnego leczenia antybiotykami lub nawet przerwania ciągłości tkanek.
- Regresja – stopniowy powrót wady wzroku wskutek procesów gojenia i remodelingowania rogówki.
- Keratokonus pooperacyjny (ectasia) – pogłębienie stożkowego uwypuklenia rogówki, prowadzące do nieodwracalnych zniekształceń.
Czynniki ryzyka i diagnostyka przedoperacyjna
Rzetelne badania kwalifikacyjne to klucz do zminimalizowania ryzyka powikłań. W gabinecie okulistycznym wykonuje się:
- Topografię rogówki – szczegółową mapę kształtu i grubości, niezbędną, by wykluczyć skłonność do keratokonusa.
- Biometrię – pomiar głębokości komory przedniej i grubości rogówki, co decyduje o możliwości bezpiecznego wykonania płatka.
- Testy na film łzowy – oceniające ryzyko wystąpienia suchego oka po zabiegu.
- Badanie refrakcji oraz ostrości wzroku w korekcji i bez – podstawowe parametry diagnostyczne.
- Ocena stanu soczewki naturalnej – istotna w planowaniu refrakcyjnej wymiany soczewki.
W trakcie konsultacji lekarz omawia także choroby ogólnoustrojowe, jak cukrzyca czy choroby autoimmunologiczne, które mogą wydłużać proces gojenia.
Zarządzanie powikłaniami i nowoczesne podejścia
Wczesne rozpoznanie objawów i szybkie wdrożenie terapii zwiększa szanse na pełny powrót do komfortowego widzenia. Współczesna okulistyka oferuje:
- Leczenie suchości oczu – krople nawilżające, z elektrolitami, a w cięższych przypadkach autologiczne osocze bogatopłytkowe.
- Terapie antybiotykowe i sterydowe – przy podejrzeniu infekcji lub silnych stanów zapalnych.
- Cross-linking rogówki – w przypadku wczesnych objawów ectasia, procedura wzmacniająca włókna kolagenowe rogówki.
- Korekta wtórna (enhancement) – ponowne użycie lasera lub procedury powierzchniowe, by skorygować niedokompensowane wady refrakcyjne.
- Zaawansowane soczewki wewnątrzgałkowe – alternatywa w sytuacjach, gdy laserowe modelowanie rogówki jest niewskazane.
Warto podkreślić, że ścisłe przestrzeganie zaleceń pozabiegowych – unikanie wody w oku, regularne stosowanie kropli i kontrolne wizyty – znacząco obniża ryzyko powikłań.
Perspektywy rozwoju i innowacje w chirurgii refrakcyjnej
Badania nad technologiami adaptacyjnymi oraz laserami femtosekundowymi przyczyniają się do jeszcze większego bezpieczeństwa i precyzji. W fazie zaawansowanych testów znajdują się systemy śledzenia ruchu gałki ocznej w czasie rzeczywistym oraz lasery o zwiększonej długości fali, minimalizujące uszkodzenie tkanek obwodowych. Połączenie laserowych technik z terapią genową i komórkami macierzystymi może w przyszłości zrewolucjonizować leczenie wad refrakcji i regenerację rogówki.
